Wat je nodig hebt
- De drie waarden voor je locatie: azimut, elevatie en skew
- Kompas of smartphone — en de magnetische azimut, niet de geografische
- Steeksleutels voor de mast-, elevatie- en LNB-bouten
- Een ontvanger met signaalweergave, of een meter, voor de fijnafstelling
1Wat de drie getallen betekenen
De azimut is de windrichting waarin de schotel wijst, gemeten vanaf noord via oost. In de Lage Landen komt hij voor Astra uit rond 161 tot 162 graden, dus vrijwel pal zuid met een lichte trek naar het oosten.
De elevatie is de hoek boven de horizon. Voor Astra ligt die tussen ongeveer 28,5 graden in Amsterdam en 30 graden in Antwerpen. Dat is vlakker dan de meesten verwachten, en precies daarom volstaat één boom om de ontvangst onmogelijk te maken.
De skew is de draaiing van de LNB in zijn houder. Die zorgt dat de twee ontvangstsondes in de LNB passen bij de horizontaal en verticaal gepolariseerde golven van de satelliet. Zonder skew loopt de installatie bij mooi weer toch — en valt bij de eerste regen op één vlak uit.
2De waarden voor jouw stad
De tabel toont azimut, elevatie en LNB-skew voor een paar plaatsen. Alle waarden zijn met dezelfde formules berekend die ook SatFinder gebruikt en gelden voor het stadscentrum.
De azimut is hier een geografische waarde. Werk je met een kompas, dan moet je er de magnetische declinatie op toepassen — in de Lage Landen momenteel zo'n één tot drie graden oost. Bij een schotel van 80 cm met ruwweg twee graden trefbreedte telt elke graad.
| Plaats | Azimut | Elevatie | Skew |
|---|---|---|---|
| Amsterdam | 162,2° | 28,6° | 9,5° |
| Rotterdam | 161,5° | 29,0° | 10,0° |
| Antwerpen | 161,3° | 29,7° | 10,4° |
3Hoe de waarden zich over het gebied verdelen
De getallen bewegen in twee richtingen, en allebei volgen ze een eenvoudige regel. Hoe zuidelijker je woont, hoe hoger de satelliet staat: Amsterdam heeft zo'n 28,6 graden elevatie nodig, Antwerpen 29,7. Over de Lage Landen is het verschil dus klein — nog geen anderhalve graad.
De azimut volgt de oost-westas. Hoe westelijker je staat, hoe verder oostelijk van zuid de satelliet ligt. En de skew is hier overal positief, tussen 9 en 11 graden, omdat Nederland en Vlaanderen volledig westelijk van 19,2° Oost liggen.
In de praktijk: over dit hele gebied verandert er weinig, je kunt de waarde van een naburige stad gerust overnemen. Pas over honderden kilometers loopt het merkbaar uiteen — de waarde van München of Madrid zit er compleet naast.
4Van tabelwaarde naar gemonteerde schotel
Stel eerst de elevatie in, want dat is de enige van de drie grootheden die je zonder signaal exact kunt vastleggen. Gebruik daarvoor de gradenschaal op de beugel, niet de achterkant van de schotel.
Hier lopen de meeste zelfbouwmontages spaak: bij een offsetschotel staat de spiegel duidelijk steiler dan de elevatie, omdat de offsethoek van de reflector erbij komt — 20 tot 27 graden afhankelijk van het model. Bij 29 graden elevatie en 24 graden offset staat de spiegel dus op 53 graden. De schaal op de beugel is daarentegen al op de elevatie betrokken en toont gewoon 29.
Daarna de azimut: draai de mastbeugel net zo ver los dat de schotel zwaar draait, en zwenk langzaam — ongeveer één graad per twee seconden. Tot slot de skew aan de LNB. Alles handvast aandraaien, waarden nog eens controleren, dan definitief vastzetten.
5Als jouw plaats niet in de tabel staat
De waarden veranderen geleidelijk met de coördinaten, er zitten geen sprongen in. Tussen twee plaatsen kun je lineair interpoleren: ligt jouw locatie halverwege, neem dan het gemiddelde. Dat werkt uitstekend voor de elevatie, bruikbaar voor de azimut en ook voor de skew.
Een voorbeeld: Utrecht ligt ruwweg tussen Amsterdam en Antwerpen. Elevatie dus rond 29 graden, azimut rond 162, skew rond 10. Daarmee zit je zeker binnen het vangbereik, en de fijnafstelling doet de rest.
Wat je niet moet doen: de waarde van een stad in een ander land overnemen, of een tabel voor een andere satelliet gebruiken. Beide brengen je ordes van grootte ernaast, niet fracties van een graad.
6Waarom de berekende waarde elke tabel verslaat
Een tabel gaat uit van het stadscentrum. Grote steden zijn echter twintig kilometer breed, en de rand wijkt al merkbaar af van het midden. Daar komt bij dat waarden uit verschillende bronnen voor iets andere satellietposities zijn gerekend — Astra staat niet exact op 19,20 graden maar schommelt binnen zijn baanvenster.
SatFinder rekent azimut, elevatie en skew voor je werkelijke coördinaten, geeft de azimut ook magnetisch en haalt de declinatie uit het World Magnetic Model. Daarmee valt de omrekenstap weg waar bij de mast de meeste fouten ontstaan.
En waar je waarden ook vandaan komen: de laatste tienden van een graad haal je altijd uit de signaalkwaliteit, nooit uit het getal. De tabel brengt je in het vangbereik — erin justeren moet je zelf.
Veelgestelde vragen
Hoe richt ik mijn schotel op Astra 19,2° Oost?
Je hebt drie waarden nodig voor je locatie: azimut, elevatie en LNB-skew. In de Lage Landen ligt de azimut rond 161 tot 162 graden, de elevatie tussen 28,5 en 30 graden, de skew tussen 9 en 11 graden. Stel eerst de elevatie op de gradenschaal in, dan de azimut, tot slot de skew — en stel aan het eind bij op signaalkwaliteit.
Welke azimut heeft Astra 19,2 in mijn stad?
De tabel in stap 2 geeft de waarden: Amsterdam 162,2°, Rotterdam 161,5°, Antwerpen 161,3°. Het zijn allemaal geografische azimuts; op het kompas moet je de magnetische declinatie toepassen, in de Lage Landen één tot drie graden oost.
Hoe hoog staat Astra 19,2 boven de horizon?
Tussen ongeveer 28,5 graden in Amsterdam en 30 graden in Antwerpen. Als vuistregel stijgt de elevatie met ongeveer één graad per honderd kilometer die je zuidelijker komt. Dat is vlak genoeg dat een boom op veertig meter de ontvangst kan verhinderen.
Mijn plaats staat niet in de tabel — wat nu?
Interpoleer tussen twee plaatsen waartussen je locatie ligt: de waarden veranderen geleidelijk, zonder sprongen. Daarmee kom je zeker in het vangbereik. Nauwkeuriger wordt het als je de waarden voor je werkelijke coördinaten laat berekenen — een tabel gaat altijd uit van het stadscentrum.
Waarom staat mijn schotel veel steiler dan de elevatiewaarde?
Omdat bij offsetschotels de offsethoek van de reflector erbij komt, 20 tot 27 graden afhankelijk van het model. Bij 29 graden elevatie staat de spiegel dus op zo'n 53 graden. De gradenschaal op de beugel is al op de elevatie betrokken en toont de juiste waarde.
Heb ik de skew echt nodig?
Ja, ook al draait de installatie er aanvankelijk zonder. Een verkeerde skew verlaagt niet de signaalsterkte maar de kwaliteit — en dan vallen bij regen eerst de zenders van één polarisatievlak weg. In de Lage Landen ligt de waarde voor Astra tussen 9 en 11 graden.